Chondroprofilaktyka - sposobem na zapobieganie i zwalczanie zaburzeń ruchowych

Właściciele psów lubią obserwować swoje psy w ruchu. Swobodne poruszanie się zwierzęcia jest uzależnione od stanu układu ruchu, a w tym stanu kończyn, kręgosłupa i ich połączeń. Te elastyczne struktury wykształcone w postaci stawów są wyłożone chrząstką stawową. Wewnątrz stawu znajduje się szklista substancja odżywiająca chrząstkę. Elastyczne, sprężyste chrząstki oraz płyn stawowy (maź stawowa) stanowią swoisty amortyzator przy poruszaniu się na twardym podłożu i w nagłych skrętach.

Przy niezaburzonej funkcji stawów - poruszanie odbywa się płynnie, harmonijnie, typowo, bez problemów. Odchylenia i pierwsze objawy niedyspozycji narządu ruchu pojawiają się w przypadkach zaburzeń w fazie rozwojowej kości i chrząstki niekiedy już w młodym wieku. W późniejszym okresie życia dochodzić może do patologicznego zużycia stawu, w tym chrząstki stawowej np. przy dysplazji stawu, osteochondrozie z tworzeniem tzw. myszy stawowych lub rozrostów kości utrudniających ruchomość stawu, tzw. osteofitów. Ostre i chroniczne zapalenia stawów prowadzić mogą do uszkodzenia i zniszczenia ich struktury. Niezależnie od podjętej terapii farmakologicznej czy chirurgicznej - ważne jest dietetyczne wspomaganie leczenia schorzeń ortopedycznych, w czym duże znaczenie mają stymulatory syntezy kolagenu tworzącego organiczny zrąb kości oraz główne części składowe elementów stawów kończyn i kręgosłupa (tarczki międzykręgowe), torebek stawowych, ścięgien, i więzadeł. Częstą przyczyną schorzeń kości oraz stawów - w okresie ich wzrostu jest źle zbilansowane pożywienie. Dotyczy to braku lub nadmiaru wapnia i fosforu, vit. D3 oraz całego szeregu innych metabolitów biorących udział w tworzeniu kości i połączeń stawowych (mikroelementy: cynk, fluor, mangan, miedź, wit.: E, C, B6, K1, aminokwasy, wielocukry itp.). Inną przyczyną zaburzeń narządu ruchu u psów młodych dużych ras jest przekarmienie, prowadzące do osiągania zbyt dużej wagi w stosunku do wytrzymałości narządów ruchu. Wpływ powyższych czynników może być spotęgowany przez niekontrolowany, wymuszony lub nadmierny ruch. Do nich należy codzienne wchodzenie po schodach na wyższe piętra, monotonny, długotrwały bieg za rowerem lub samochodem itp. W starszym wieku osłabione stawy ulegają uszkodzeniu np. po nagłym wystartowaniu do biegu, w czasie gwałtownego lądowania po skoku przez przeszkodę itp. Najczęstszym objawem dysfunkcji stawu w kończynie jest kulawizna. Młode zwierzę z zaburzeniami ruchowymi może niechętnie się poruszać, ciężko, z trudem wstawać lub bronić się przy omacywaniu kości i stawów. Dalszym widocznym objawem zaburzeń są odchylenia w ustawieniu kończyn, np. tzw. miękka łapa, koślawa postawa kończyn tylnych itp. Przy schorzeniach zaawansowanych dochodzi do braku obarczania kończyny. Schorzenie stawów kręgosłupa prowadzi początkowo do „spętanego chodu". zgarbionego grzbietu, a następnie do częściowego lub całkowitego porażenia kończyn tylnych z postępującymi zanikami mięśni pośladkowych. Częściowy zanik mięśni jednej kończyny jest objawem jej ograniczonego ruchu, np. przy jednostronnej dysplazji stawu biodrowego lub procesu chorobowego w stawie kolanowym lub skokowym. Diagnozowanie przyczyn zaburzeń ruchowych u psów jest trudne i opiera się na badaniu klinicznym wspartym: - wywiadem dotyczącym warunków wychowu (w tym także żywienia), - badaniami krwi (konieczne jest oznaczenie poziomu wapnia, fosforu, fosfatazy alkalicznej), - badaniami RTG, USC odcinków narządów ruchu. Do ważnych elementów oceny stanu zwierzęcia zalicza się pomiar wzrostu i wagi. Wyniki tych pomiarów często są zaskoczeniem dla właściciela, nieświadomie karmiącego swego pupila w nadmiarze, czym powoduje przeciążenie narządów ruchu. Postępowanie dietetyczne towarzyszące leczeniu zaburzeń ruchowych polega na zbilansowaniu dawki pokarmowej - ściśle według indywidualnego zapotrzebowania zwierzęcia wyznaczonej go przez jego wiek oraz masę ciała. Osiąga się to stosując specjalnie lekarskie diety – suche karmy lub konserwy o właściwie dobranej wartości odżywczej. Dieta tradycyjna (mięso + karma i makaron) jest trudniejsza do stosowania ze względu na brak znajomości obliczenia wartości odżywczych poszczególnych, nie zawsze standardowych surowców. Dobrze zbilansowane karmy pokrywając potrzeby organizmu niwelują też uczucie głodu, którego okazywanie przez psa jest zawsze dla właściciela psychicznym obciążeniem. W celu zapobiegania i wspomagania leczenia zaburzeń ruchowych stosowane są odżywki zawierające stymulatory tworzenia kolagenu obecnego w chrząstkach stawowych, torebkach stawowych, więzadłach i ścięgnach. Główną częścią składową kolagenu są wielocukry (polisacharyd) zwane glikozoaminoglikanami (GAG). Występują one w tkance chrzestnej kupowanych elementów pochodzenia zwierzęcego (chrząstki stawowe, tchawica, uszy itp.) i skarmianych w różnej postaci. Znaczne ilości GAG występują w „małżu zielonym" Pema canalicunuc oraz chrząstce rekina (sproszkowanym szkielecie chrzestnym). GAG podane doustnie przechodzą do krwi i docierają do tkanek, gdzie ich stężenie jest obniżone(m.in. w uszkodzonych chrząstkach stawów). Ich działanie polega na ściąganiu wody do światła chrząstki - dzięki czemu stają się one bardziej sprężyste - wypełniając lepiej stawy kończyn lub kręgosłupa. Profilaktyczne podawanie GAG powódce lepszy wzrost i rozwój narządu ruchu unito' dych zwierząt. Znane jest też działanie przeciwzapalne GAG. U starszych osobników, szczególnie ciężko pracujących (jak psy użytków, służbowe, myśliwskie, sportowe itp.) GAG zapobiegają mikrourazom stawów kończyn i kręgosłupa, zapewniają większą elastyczność elementom z tkanki łącznej (ścięgna, więzadła, torebki stawowe}nie dopuszczając do kontuzji tych wrażliwszych elementów narządu ruchu. Bardziej specjalistyczną formą pokrewną GAG są preparaty z kwasu hyaluronowego do stosowania dostawowego, dościęgnowego lub dożylnego. Podsumowując należy stwierdzić, że każde ograniczenie ruchu u psa zauważane przez właściciela powinno być szybko skonsultowane z lekarzem, najlepiej ortopedą. Wczesna diagnoza daje większe szansę wyleczenia lub niedopuszczenie do powstania nieodwracalnych zmian w stawach kończyn i kręgosłupa. Obecna wiedza o przedstawionych zaburzeniach pozwala na profilaktykę schorzeń narządu ruchu, czemu służą programy chondroprofilaktyki.

Źródło: Serwis Molosy.pl www.molosy.pl