|
 Czytelnia Molosy.pl >
Weterynaria >
Wymioty
Wymioty są
częstym objawem niedyspozycji u psów. Niekiedy jest to akt
korzystny ze względów fizjologicznych (np. suka zwracająca
częściowo nadtrawioną treść pokarmową szczeniętom), ale w
każdym przypadku nie może pozostać niezauważony lub
zignorowany przez opiekuna psa, ponieważ wymioty mogą być
pierwszym i jedynym objawem ciężkiej choroby.
Choroby przewodu pokarmowego zajmują po schorzeniach skóry
drugie miejsce na liście najczęściej występujących chorób u
psów. Zaś wymioty jako objaw zajmują drugie miejsce po
biegunce na liście najczęstszych objawów chorób przewodu
pokarmowego. W dalszej kolejności wymieniane są zaburzenia
apetytu, napięcie i ból powłok brzusznych, ślinienie się,
odwodnienie, zmniejszenie masy ciała, anemia i inne.
Większość tych zmian występuje w formie ostrej i
nawracającej. Ponieważ zarówno ostre jak i przewlekłe
wymioty mogą wystąpić w wyniku chorób innych niż przewodu
pokarmowego (np. chorób zakaźnych, z powodu uszkodzenia
nerek czy zatruć), odpowiednio postawiona szybka diagnoza
jest ważna nie tylko jako podstawa w postępowaniu z chorym
psem, ale i innymi psami utrzymywanymi razem w jednym
gospodarstwie domowym.
Lekarze klinicyści różnicują dwa pojęcia określające zwrot
treści pokarmowej przez jamę ustną: regurgitację — zwrot i
wymioty.
Regurgitacja to bierny powrót treści z jamy ustnej i
przełyku bez objawów towarzyszących i poprzedzających samo
„ulanie się treści”.
W przerwach między jedzeniem przełyk jest płaską, zwężoną
rurką śluzówkowo-mięśniową zakończony od góry (przy gardle)
i u dołu (przy wpuście do żołądka) dwoma zwieraczami
zamykającymi jej światło. W czasie przełykania kęsów pokarmu
każdorazowo otwiera się górny zwieracz, a następnie zamyka i
kęs pokarmu w wyniku różnicy ciśnienia i ucisku
perystaltycznego mięśni przełyku przesuwa się ruchem falowym
w kierunku żołądka z szybkością 10 cm/sek u psa. Po dojściu
do dolnego zwieracza ten się otwiera i kęs dostaje się do
żołądka. Przełykowa perystaltyka odbywa się odruchowo na
skutek drażnienia pokarmem lub wodą receptorów okolicy
gardła, które przesyłają impulsy do centrum połykania w
mózgu. Ciekawym jest, że proces swobodnego pasażu treści do
żołądka może odbywać się harmonijnie kęs za kęsem (tak się
dzieje najczęściej), albo przy braku odbioru treści z
przełyku przez żołądek, pokarm połykany gromadzi się i
wypełnia cały rozdęty przełyk. Tak dzieje się w przypadku
uszkodzeń przełyku.
Przyczyny uszkodzeń przełyku zebrano w cztery grupy:
czynniki wywołujące zapalenie ściany przełyku (termiczne,
chemiczne, grzybicze, bakteryjne, parazytologiczne);
zaburzenia ciśnienia wewnątrz światła przełyku i ciśnienia
klatki piersiowej; zamknięcie lub zwężenie światła przełyku
(guz, ciała obce, zachyłek, wgłobienie) i duża gama chorób o
tle neurologiczno-mięśniowym. Mimo że ma to duże znaczenie w
postępowaniu zapobiegawczym i leczniczym często trudno
odróżnić regurgitację od wymiotów.
Regurgitacja występuje znacznie częściej u psów młodych tuż
po odsadzeniu od matki do roku. „Ulewanie treści” obserwuje
właściciel psa w czasie zabawy czy snu zwierzęcia bez
objawów poprzedzających takich jak: przybieranie postawy z
rozszerzonymi kończynami, pochylenie głowy, skurcze brzucha
(często kilkakrotnie powtarzające się), przyspieszenie akcji
serca i zdenerwowanie. Treść pokarmowa przy regurgitacji
jest mało zmieniona z dużą domieszką pienistej śliny. Powrót
treści z przełyku może następować od raz, dwa razy w
tygodniu do 10 – 15 razy w ciągu dnia. Niekiedy treść w
przełyku może zalegać 24 godziny, a nawet dłużej. Ulega
wtedy procesom fermentacji. Najczęstszym przyczynami
regurgitacji są uchyłki przełyku, osłabienie sprawności
mięśni przełyku i uszkodzenie zwieracza przy ujściu przełyku
do żołądka. W ustaleniu przyczyny schorzenia bardzo pomocne
są badania radiologiczne i endoskopia.
Do wymiotów — wydalania treści żołądka i dwunastnicy na
zewnątrz poprzez jamę ustną dochodzi w wyniku odruchowego
(ośrodek wymiotów znajduje się w rdzeniu przedłużonym)
skoordynowanego działania przewodu pokarmowego, układu
mięśniowo szkieletowego w połączeniu z tłocznią brzuszną.
układu oddechowego i nerwowego. Zwrócona treść pokarmowa ma
z reguły pH kwaśne, jest kompozycją częściowo strawionego
pokarmu, śluzu, nabłonka, soku żołądka i jelit, krwi i
kuleczek tłuszczu.
Właściciele psów wymioty traktują jako pewny objaw choroby
żołądka. W większości przypadków tak jest rzeczywiście, że
chorobom żołądka i bliższych odcinków jelit cienkich
towarzyszą z reguły wymioty. Ale jeśli wymioty jako objaw
występują samoistnie, to jest to objaw mało
charakterystyczny dla tych schorzeń i łatwo o pomyłkę.
Najczęstsze przyczyny wymiotów można uszeregować
następująco: uszkodzenia płynące z centralnego układu
nerwowego (zapalenie mózgu, epilepsja, wzrost ciśnienia
płynu mózgowego, uszkodzenie móżdżku; przyczyny anatomiczne
i narządowe (powiększenie i zapalenie żołądka, niedrożność
żołądka i jelit, zapalenie jelit, urazy nerek, pęcherza,
macicy, ostry ból brzucha, skręt jelit, zapalenie otrzewnej,
zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, żółtaczka, guzy na
terenie jelit i jamy brzusznej); drażnienie receptorów
okolicy gardła i krtani (zapalenie gardła lub krtani,
pobieranie szorstkiego pokarmu, picie zimnej wody bez
przyzwyczajenia), jako reakcja na podanie niektórych leków,
produktów przemian metabolicznych lub toksyn (uremia, ketuza,
glikozydy nasercowe, środki przeciw pasożytom). Odruch
wymiotny jako mechanizm „autonaprawczy” jest bardzo dobrze
wykształcony (wystarczają słabe bodźce) jedynie u ludzi,
psów i kotów. To wyjaśnia łatwość, z jaką dochodzi do
wymiotów u tych gatunków. Inne zwierzęta nie wymiotują nigdy
lub niezwykle rzadko.
Zawsze, jeżeli dochodzi do wymiotów, musi być wysłany silny
bodziec obwodowy lub z centralnego układu nerwowego do
ośrodka wymiotnego, który inicjuje kompleksową serię
zespolonych działań narządów i tkanek doprowadzających do
wymiotów. Do wymiotów może dojść również na skutek
przestrachu, stresu i w chorobie lokomocyjnej. U psów
występują także wymioty psychogeniczne i towarzyszące
chorobom uszu.
Na akt wymiotów składają się trzy fazy: aura poprzedzająca
wymioty (pies jest niespokojny, ślini się, jeśli leżał,
wstaje i chodzi, skurcze żołądka, następuje wzrost liczby
uderzeń serca); napinanie się i kompleks działań mających
umożliwić zwrot treści pokarmowej z żołądka i jelit oraz
wydalenie całej zawartości jednorazowo lub w kilku porcjach.
Wiele epizodów, którym towarzyszą wymioty, właściciele psów
potrafią wytłumaczyć i usprawiedliwić, np. pies je trawę, a
potem wymiotuje (trzeba pamiętać, że często je trawę, bo ma
zapalenie gardła), po zjedzeniu nadmiaru pokarmu lub wypiciu
zimnej wody, w podróży, po odwiedzeniu śmietnika, odruchowy
zwrot pokarmu przez sukę, aby nakarmić szczenięta itp.
Często przerażają nas wymioty „nieusprawiedliwione”. Jeśli
pojawią się w formie ostrej i po zastosowaniu jednodniowej
głodówki nie ma poprawy, należy koniecznie przypadek taki
skonsultować z lekarzem weterynarii, co z reguły pomaga w
zrozumieniu przyczyny i rozwiązaniu problemu. Przy wymiotach
uporczywych i utrzymujących się dłużej albo często
powtarzających się, aby postawić definitywne rozpoznanie,
często trzeba zastosować nowoczesne urządzenia i nowoczesne
metody.
W czasie wymiotów pies się odwadnia, traci niezbędne do
życia elektrolity i inne substancje, które koniecznie
powinny być uzupełniane. Po ustaleniu przyczyny należy
zastosować leczenie przyczynowe, odtwarzające poniesione
straty organizmu i wzmacniające. Najważniejszym jest, aby
wymioty właściwie ocenić, zwłaszcza u młodego psa, aby nie
przegapić momentu, w którym trudno o powrót do normalności.
Nigdy nie wolno wymiotów bagatelizować i o nich zapomnieć,
bo mogą być ważnym symptomem choroby, która pozostawiona bez
leczenia rozwinie się do granic nieuleczalnych.
Źródło: Dr nauk wet. Tomasz Borkowski, Wymioty,
Dwumiesięcznik PIES, Nr Pies 6(296), 2002
|
